Waiting for the Barbarians

Gebaseerd op de met een Nobelprijs bekroonde roman van J.M. Coetzee, focust Waiting for the Barbarians zich op het essentiële thema van onze tijd: 'wij' en 'zij'. Met o.a. Nora Monsecour en de dansers van Poetic Disasters (Club Guy & Roni), het koor van Consensus Vocalis en een internationale topcast, waaronder de Zweedse ster-mezzosopraan Charlotte Hellekant en de Nederlandse sopraan Lilian Farahani, belooft dit overrompelende theaterervaring te worden die nog lang zal beklijven. 

Het verhaal

In de verre uithoeken van een naamloos Rijk bestuurt een Magistraat een kleine grensnederzetting. Hij heeft zijn leven lang het centrale gezag gediend zonder ooit de grondslagen van dat gezag te bevragen. Buiten de grenzen van het Rijk bevindt zich een uitgestrekte woestenij. Niemand weet echt hoe die eruitziet. Er wonen mensen, nomaden. De inwoners van het Rijk noemen deze mensen 'barbaren'. Een echte bedreiging vormen die zogeheten barbaren niet. Er is in de loop der tijd zelfs een vorm van ruilhandel ontstaan. In het grensstadje is in de loop der jaren een routine ontstaan, een microkosmos waarin alles en iedereen zijn vertrouwde plek inneemt.

Maar in het Rijk heerst voortdurend angst voor een mogelijke aanval van de barbaren. Op een dag krijgt de nederzetting bezoek van de sinistere kolonel Joll, die vanuit de Hoofdstad is gestuurd om de dreiging van de barbaren te beoordelen en daarvoor wrede foltermethoden hanteert. De Magistraat, die weinig gelooft van een acute dreiging, is gechoqueerd door de onmenselijke behandeling van de gevangengenomen barbaren en de martelpraktijken van Joll, die als stelregel ‘pijn is waarheid’ hanteert. Het brengt zijn geloof in het systeem aan het wankelen en daarmee zijn hele bestaansrecht. Wat betekent het om te zwijgen en wat kost het hem om zich uit te spreken? En wat heeft spreken voor zin als niemand luistert? En hoe kunnen opgeklopte angst en valse informatie een samenleving ontregelen?

Dat zijn de ongemakkelijke vragen die Waiting for the Barbarians, de opera die componist Philip Glass in 2005 componeerde, het publiek voorschotelt.

Lilian Farahani als Barbarian Girl

Lilian Farahani zingt de rol van Barbarian Girl in deze opera: "Er is haar van alles aangedaan. Daar praat ze liever niet over en toch komen we het stukje voor stukje over haar te weten."

Bekijk het interview met Lilian in de video:

Joe Chalmers: Who Gave You Permission To Desert Your Post?

Bas-bariton Joe Chalmers zingt de rol van Officer Mandel in de opera. In dit fragment uit akte 1, scene 14 confronteert hij de Magistrate, die op eigen initiatief de Barbarian Girl terug wilde brengen naar haar volk. Hij wordt begeleid op de piano door Amy Chang.

Wie zijn nu eigenlijk die Barbaren?

En net zomin als de roman van Coetzee geeft de opera van Glass duidelijke antwoorden. Wie zijn nu eigenlijk die barbaren? Zijn het de onbekenden, degenen buiten onze grenzen, of zijn degenen die in onze naam de grenzen bewaken misschien wel veel barbaarser? Wat weet een hoofdstad, een centraal gezag dat ver verwijderd is van de werkelijke wereld van de grens, eigenlijk over wat er zich aan die grens precies afspeelt?

De opera gaat over de arrogantie van de macht die dicteert en controleert zonder de directe gevolgen te hoeven voelen. Maar de opera stelt niet alleen die vraag, over wat machthebbers met de ‘ander’, met de zwakken, doen. Ze vraagt ook: wat doet de beschaafde toeschouwer met zijn eigen positie? Wanneer beslist die niet langer toeschouwer te zijn maar echt iets in de waagschaal te leggen, om echt in verzet te komen?  

Wat moeten we zonder ze?

Los van de persoonlijke dilemma’s legt de opera een groter maatschappelijk probleem bloot. Autoriteiten misbruiken de mogelijkheid van een invasie om burgerrechten te negeren, om te martelen en zelfs te moorden. Zoals Joll zo angstwekkend treffend zegt: ‘We zijn gedwongen een korte oorlog te beginnen om de vrede te bewaken.’ Het fingeren of op zijn minst overdrijven van een externe dreiging om beleid door te drukken, om richting te geven: het klinkt maar al te bekend. En wat als de barbaren vertrekken, of niet blijken te bestaan? Zoals Kaváfis zijn gedicht besluit: ‘En nu, wat moeten we zonder barbaren doen? / Deze mensen waren toch een soort oplossing.’ Weten we eigenlijk wel wie we zijn en wat we willen zónder die barbaren? Zonder ‘zij’ worden we gedwongen de blik naar binnen te keren, het ‘wij’ onder ogen te komen. Het is een kwestie waarmee ook de Magistraat blijft worstelen aan het einde van de opera. Hij geeft in zijn slotmonoloog aan nog steeds niets te kunnen doorgronden. De klassieke socratische waarheid: het enige dat we zeker weten is dat we niets weten. En het enige dat we dan kunnen doen, net als de Magistraat: gewoon verdergaan. Maar dan hopelijk wel mét een moreel kompas om richting te geven.