Dirigent Ed Spanjaard: “Het is een rijk stuk”

Dirigent Ed Spanjaard roemt de muziek die Smetana voor deze opera geschreven heeft. “Ik vind de muziek weergaloos, ik geniet elk moment van deze muziek. Het is een rijk stuk. Hij  was nauw betrokken bij de totstandkoming van de Nederlandse vertaling van Bruid Te Koop!. “Vertaler Anne Lichthart leest muziek, maar heeft natuurlijk wat minder inzicht in wat de akkoorden voor nadruk geven. We hebben in een enkel geval ervoor gezorgd dat een klemtoon die op een Nederlands woord nodig was, net iets anders kwam te liggen.”

 

Weergaloze muziek

“Ik vind de muziek weergaloos, ik geniet elk moment van deze muziek. De muziek spreekt direct aan, het heeft een enorms volks ritme en een drive als het nodig is, waarbij je werkelijk niet stil kunt blijven zitten. En het heeft momenten van grote verstilling, grote diepgang, ook muzikaal. Het is denk ik een opera waarvan je eerste indruk misschien heel eenvoudig is, maar het is een rijk stuk.”

“Er zitten grote contrasten in de muziek. Er is een sextet waarbij het helemaal om de vocale harmonie gaat, bijna als close-harmony zingen – het orkest heeft daar een onderschikte rol. Maar er is ook bijna een Wagneriaanse power en diepgang in de muziek. En in die verdrietige alleen-gelaten Marshenka  hoor ik een hele verre echo naar het lievelingskind van Wotan die zich ook in de steek gelaten voelt aan het eind van Die Walküre.”

“De eerste opera die Smetana schreef, vond men ‘wagneriaans’. En om te bewijzen dat hij een breed palet bezat, heeft hij expres deze opera veel luchtiger gemaakt.”

“Smetana heeft vijf verschillende versies van de opera gemaakt. Dat is een hele goede achtergrond voor alle extra fantasie, kleur, gevatheid en humor die er in deze versie zit. Het oorspronkelijke libretto van de eerste versie paste al bijna niet meer op de muziek.”

 

Meer karakter door vertaling.

Ed Spanjaard was nauw betrokken bij het maken van de Nederlandse vertaling van Bruid Te Koop! en had hiervoor veel contact met vertaler Anne Lichthart en regisseur John Yost.

“Vertaler Anne Lichthart leest muziek, maar heeft natuurlijk iets minder inzicht in wat de akkoorden voor nadruk geven. Je moet proberen de bestaande lijn te handhaven. We hebben in een enkel geval ervoor gezorgd dat een klemtoon die op een Nederlands woord nodig was, net iets anders kwam te liggen.”

“De karaktertekening is door de vertaling en deze regie sterker gemaakt, dan hij in het origineel was. In het origineel is de tekst betrekkelijk gelijkmatig voor de boog die de opera beschrijft. In deze vertaling heeft Anne Lichthart geprobeerd de karakters meer weekhaakjes te geven. Ik vind dat Anne het met tegenmotieven en inkijkjes in de karakters spannender heeft gemaakt dan het origineel.”

Soms was het echt  moeilijk: dan heb je een melismatische lyrische lijn en moet je een rijmende tekst bedenken die niet alleen het origineel volgt, maar ook nog iets toevoegt en past op de muziek.”

 

Verstaanbaarheid mag geen bijzaak worden.

Ed Spanjaard is gedurende de repetitieperiode veel aanwezig bij de regierepetities. Hij werkt samen met de zangers en het koor voortdurend aan de verstaanbaarheid van de Nederlandse teksten. “Waar ik erg op moet letten, met de zangers, is dat het op momenten dat het heel erg om het zingen gaat de vocale pracht heel belangrijk is, maar het mag nooit zo zijn dat de Nederlandse tekst bijzaak wordt. Anders heeft het geen zin om het in het Nederlands te doen. We zitten er constant bovenop en de zangers denken zelf heel goed mee.”

 

Een lange geschiedenis bij de Reisopera

Dirigent Ed Spanjaard heeft is in het verleden regelmatig te gast geweest bij de Reisopera, voor het eerst in 1995 als dirigent van Faust (Gounod). Daarna volgden nog Don Carlos (Verdi) en Peter Grimes (Britten) en niet te vergeten de Wagner-cyclus Der Ring des Nibelungen in de jaren 2009-2012.

 

Ga terug naar de programmapagina Bruid Te Koop!